بعد از این اختراع، اهمیت آن به حدی زیاد شد که به عنوان بخشی جدایی ناپذیر از فرهنگ و جشن های چینی ها بدل شد. ساقه های بامبو همراه با چاشنی باروت، نوعی فشفشه ی پرسروصدا را به وجود آورد. پس از این مدت زیادی طول نکشید که در تسلیحات نظامی از این ماده ی منفجره شیمیایی بهترین بهره برداری در رزم ها صورت گرفت.

آتشبازی و پیش زمینه ساخت سلاح

طبق اسناد ، اولین استفاده از باروت در جنگ به تاریخ 1046 باز می گردد که از قطعه های خالص باروت در آن استفاده شده است. همچنین از چوب مشتعل بامبو بر روی تیر های خود استفاده می کردند تا با کمان آن ها را به سمت دشمن پرتاب کنند.

از این اختراع همچنین، استفاده‌های گسترده‌ای در زمینه‌های مختلفی نظیر نظامی، صنعتی و فرهنگی به دست آمد که به وضوح نقش مهمی در تحولات تاریخی دارد.

با پیشرفت فناوری، باروت به دنباله‌ای از مواد منفجره‌ی پیشرفته مانند تیتانیوم و نیتروگلیسرین تبدیل شد، اما همچنان نقش اساسی و مهمی در تاریخ نظامی و فرهنگی جهان ایفا می‌کند. اختراع باروت، همچنین، به عنوان یکی از پیشرفت‌های مهم در تاریخ علم و فناوری شناخته می‌شود و نمادی از قدرت و خلاقیت انسان در کشف و استفاده از منابع طبیعی است.

شما عزیزان می توانید حقایق جالبی از تاریخچه آتش بازی و نورافشانی را در مقاله قبلی شادمونی مطالعه کنید.

دانشمندان چینی با استفاده از این ویژگی بامبو و صدای انفجار غیر طبیعی و بلند آن، برای ترساندن راهزنان که در کوه ها مخفی می شدند استفاده می کردند. در برخی منابع دیگراز صدای مهیب آتش بازی برای ترساندن ارواح شیطانی در جشن سال نو چینی استفاده می شد.

ترقه و فشفشه در چین

در ادامه، چینی‌های باستان به تدریج استفاده‌های بیشتری از این ویژگی بامبو یافتند. آنان کشف کردند که می‌توان با ترکیب برخی مواد شیمیایی مانند نیترات پتاسیم، گوگرد و زغال چوب، انفجارهایی با شدت و مدت زمان متفاوت ایجاد کرد. این کشف، پایه‌ای برای اختراع باروت بود که بعدها نقش بزرگی در تاریخ نظامی و فرهنگی چین و جهان ایفا کرد.

با گذشت زمان و توسعه فنون مختلف، چینی‌ها توانستند کاربردهای دیگری نیز برای باروت و آتش‌بازی بیابند. در مراسم مذهبی و جشن‌های مهم، آتش‌بازی‌هایی با رنگ‌ها و اشکال متنوع به نمایش درمی‌آمدند که نه تنها برای ترساندن ارواح شیطانی بلکه برای به نمایش گذاشتن شکوه و عظمت امپراتوری چین نیز به کار می‌رفتند. این نمایش‌های رنگارنگ و پرشکوه، بخشی از فرهنگ و هنر چین شد و هنوز هم در بسیاری از جشن‌ها و مراسم‌ها این ترقه و فشفشه ها به چشم می‌خورد.

اختراع باروت و توسعه آتش‌بازی تأثیرات عمیقی بر تاریخ نظامی و فرهنگی چین داشت. باروت به زودی در ساخت سلاح‌های گرم و آتش‌زا مورد استفاده قرار گرفت که تحولی بزرگ در روش‌های جنگی ایجاد کرد. از سوی دیگر، هنر آتش‌بازی به عنوان یکی از نشانه‌های فرهنگی چین، به سایر نقاط جهان نیز راه یافت و به تدریج در فرهنگ‌ها و سنت‌های مختلف جای گرفت. این ابداع چینی‌ها نه تنها در پیشرفت نظامی تأثیرگذار بود، بلکه در گسترش تبادل فرهنگی و هنری نیز نقش مهمی ایفا کرد.

برای آشنایی با تاریخچه آتش بازی قبلا مقاله ای در این حوزه در سایت منتشر شده که مطالعه آن خالی از لطف نیست.

آیا تا به حال از خود پرسیده اید که این وسایل آتش بازی جذاب و هیجان انگیز چگونه کار می کنند ؟ قبل از هر چیز باید بدانید که همه ی وسایل آتش بازی به یک شکل کار نمی کنند و هر کدام مواد تشکیل دهنده و کارکرد مخصوص به خود را دارند . ترقه ، فشفشه ، راکت ، شوت و کهکشان ، منور و آبشارگرم ، نمونه هایی از وسایل آتش بازی هستند که اگرچه اشتراکات فراوانی از همه جهات با هم دارند ، اما در عملکرد با یکدیگر متفاوتند . در ادامه ی این مقاله با کارکرد دو نوع از وسایل آتش بازی پر طرفدار و پر کاربرد آشنا می شویم :

ترقه چیست و چگونه کار می کند؟

  اصلی ترین نوع و پایه ی آتش بازی همین ترقه ها هستند . این وسایل در ساده ترین حالتشان ، از باروت پیچیده شده در کاغذ و یک فتیله ی متصل به آن تشکیل شده اند . باروت از 75% پتاسیم نیترات (KNO ₃) ، 15% زغال چوب ( کربن ) یا شکر و 10% گوگرد تشکیل شده است.

این متریال ها هنگامی که به اندازه ی کافی حرارت داده شوند ، با یکدیگر ترکیب شده و واکنش نشان می دهند که این واکنش با انفجار همراه است. روشن کردن فتیله در ترقه ها ، انرژی حرارتی مورد نظر برای واکنش را تامین می کند.

یکی از قدیمی ترین کارخانه های لوازم آتش بازی که بررسی وبسایت آن خالی از لطف نیست.

واکنش مواد شیمیایی در لوازم آتش بازی:

کربن و شکر موجود در باروت به عنوان سوخت و ماده ی اشتعال زا عمل می کنند ، پتاسیم نیترات یک اکسید کننده است و گوگرد هم برای تعدیل واکنش مواد ، در ترکیب باروت وجود دارد . از واکنش کربن ( موجود در زغال چوب و شکر ) به علاوه ی اکسیژن ( موجود در هوا و پتاسیم نیترات ) ، کربن دی اکسید و انرژی حاصل می شود.

حاصل واکنش متریال های پتاسیم نیترات ، گوگرد و کربن ، نیتروژن ، کربن دی اکسید و پتاسیم سولفید است . و در نهایت ، فشار و انرژی ناشی از آزاد شدن نیتروژن و کربن دی اکسید باعث  منفجر شدن ترقه می شود . صدای ناشی از این انجار نیز به پاره شدن ناگهانی پوشش ترقه ها مرتبط می شود .

وسایل آتش بازی مانند توپ و راکت ها چگونه کار می کنند؟

زمانی که به آتشبازی فکر می کنیم ، اولین و پر تکرارترین چیزی که به ذهن ها خطور می کند ، توپ آتش بازی است.

توپ آتشبازی ، در یک لانچر ( پرتابگر ) قرار می گیرد و با روشن شدن فتیله ، به آسمان می رود و آنجا منفجر می شود. در لوازم آتش بازی نوین ، لانچر ها به جای داشتن فتیله و باروت ، مجهز به یک کمپرسور هوا هستند که این کمپرسور مجهز به یک کنترل الکتریکی است.

با فعال کردن تایمر لانچر از طریق کنترل آن ، هوا در لانچر فشرده شده و از آن به عنوان یک پرتابگر توپ به آسمان استفاده می شود . اما همچنان بسیاری از توپ های آتش بازی از لانچر هایی با باروت و فتیله استفاده می کنند.

انفجارهای دو مرحله ای لوازم آتش بازی :

توپ های آتش بازی که برای راه اندازی آن ها از باروت استفاده می شود ، به توپ های دو مرحله ای معروف هستند . مرحله ی اول ، مربوط به لانچر است . لانچر یک لوله محتوی باروت است که یک فتیله به آن متصل شده و درست مانند یک ترقه ی بزرگ است . از باروت موجود در لانچر ، برای انفجار اولیه و پرتاب توپ به آسمان استفاده می شود لوله ی لانچر در این پرتاپ منفجر نمی شود.

باروت در لانچر ارتباطی به انفجار توپ در آسمان ندارد . در حقیقت کاربرد لانچر ، تعیین کردن جهت پرتاپ و همچنین فرستادن توپ به آسمان است . در واکنش باروت تحت حرارت فتیله ی روشن ، گاز های نیتروژن و کربن دی اکسید آزاد شده ، با انرژی فراوان خود باعث پرتاپ شدن توپ به بالا هستند.

به همین دلیل در انتهای این وسیله ، یک حفره وجود دارد که گاز های حاصل از واکنش باروت بتوانند باعث پرتاب توپ به آسمان شوند .

دومین مرحله ی انفجار توپ آتش بازی ، در آسمان است . این توپ ها پکیجی از باروت ، اکسید کننده و فلزاتی هستند که تحت حرارت با رنگ های متفاوتی در آسمان ظاهر می شوند. میزان مواد موجود در توپ ها و همچنین اندازه ِ آن ها ، در شکل ، اندازه و درخشش آن ها هنگام انفجارشان در آسمان موثر است .